M. İhsan ArslanKesin olarak ne zaman ve kimin tarafından yapıldığı bilinmeyen
Diyarbakır Surları M.S. 349 yılında Roma İmparatoru Konstantinus
tarafından genişletilerek bazı kısımları onarılmıştır. Daha sonra şehre
hakim olan diğer devletler tarafından da onarılan ve bazı eklerle
takviye edilen surlar günümüze kadar gelebilmiştir. Diyarbakır Surları,
şu anda Sur içi denilen eski Diyarbakır'ı bir kalkan balığı şeklinde
kuşatmıştır. Surların üzerinde on iki medeniyete ait kitabeler
bulunmaktadır.M.Ö. 3000 yılında şehre hakim olan Hurriler zamanında
kurulduğu sanılan surların uzunluğu 5 km.'dir. Duvar yüksekliği 12 m..
Genişliği 3-5 m. arasında değişir.Kalede dört ana kapı (Dağ Kapı, Urfa
Kapı,Mardin Kapı ve Yeni Kapı) ve 82 adet burç vardır. Bugün dahi
özelliğini kaybetmeyen önemli burçlar şunlardır:
Yedi Kardeş Burcu:Artuklu Hükümdarı Melik Salih adına 1208 yılında Mimar İbrahim oğlu
Yahya tarafından yapılmış olan bu burçta selçuklular'ın sembolü çift
başlı kartal, aslan kabartmaları ve meşhur kitabeleri ustaca işlenmiş
olup, mimari değeri çok büyük olan bir burçtur.
Evli Beden Burcu:Artuklu hüküm darı Melik Salih adına 1208 yılın da Mimar İbrahim
tarafından yapılmıştır. Bilhassa burcu bir kuşak gibi saran kitabesi
önemli bir sanat eseridir.
Ben u Sen Burcu
Keçi Burcu:Surlarda inşa edilen en büyük ve en eski olanıdır.Kimler tarafından
yapıldığı bilinmemektedir.Mardin Kapının doğusunda yer alan burcta 11
kemer bulunmaktadır.
Nur Burcu: Selçuklular
tarafında yap tırılan burç Yedi Kardeş burcu biti şiğindedir.Üzerinde
bir çok hay van figürü bulunan burç 1286 yılın da Melik Şah tarafından
yaptırılmıştır.