M. İhsan Arslan02.03.2004 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına aşağıda
gerekçesi verilen kanun teklifi verilmiştir. Mevcut idari yapısı ile
kamu hizmetleri verimli bir şekilde götürülemediğinden, Diyarbakır
merkezinde iki ilçe kurularak, kamu hizmetlerinin ilçe teşkilatlarına
taksim edilmesi Anayasanın 126 ncı maddesinde belirtilen ekonomik
şartlar ve kamu hizmetlerinin gereklerine uygun olacağı belirtildi.
Yeni idari yapılanma ile Diyarbakır’da ulaşım, haberleşme, eğitim,
emniyet, asayiş gibi hizmetler daha iyi sağlanacak ve böylece yöredeki
ekonomik ve sosyal gelişme hızlanacak, her yönden kalkınmasına yardımcı
olacaktır.
GENEL GEREKÇE
Anayasanın 126 ncı maddesinde “Türkiye’nin, merkezi idare kuruluş
bakımından coğrafya durumuna, ekonomik şartlara ve kamu hizmetlerinin
gereklerine göre illere, illerin de diğer kademeli bölümlere
ayrılacağı” belirtilmektedir.
Bilindiği gibi kamu hizmetlerinin önemli bir kısmı,
Kamu Kurum ve Kuruluşlarının taşra teşkilatları tarafından
gerçekleştirilmektedir. Bu hizmetlerin verimli ve etkili bir şekilde
yürütülebilmesi, nüfus yoğunluğuna uygun bir teşkilatlanmayla
ilgilidir. Artan nüfus yoğunluğuna paralel hizmet verecek taşra
teşkilatlarının oluşturulmadığı, günün şartlarına uygun olarak
teşkilatların yenilenmediği yerleşim birimlerinde, kamu hizmetleriyle
beraber diğer hizmetler de aksamaktadır. Bu amaçla, mülki idare
yapılanmasının, artan nüfus yoğunluğu dikkate alınarak etkili ve
başarılı hizmet verebilecek şekilde yeniden yapılandırılması faydalı
olacaktır.
Türkiye’de nüfusun yıllık ortalama artış hızı
Bin'de 14,74 iken; Diyarbakır'ın yıllık artış hızı Bin'de 22,13'tür.
1997 nüfus sayımında 1.285.382 olan Diyarbakır nüfusu 2000 yılında
1.364.209 ulaşmış ve Diyarbakır İlimiz bu nüfusuyla büyük bir metropol
haline dönüşmüştür. Yıllık yüksek nüfus artış oranına ilaveten işsizlik
ve benzer konulardan dolayı Güneydoğu Anadolu Bölgesinde en büyük göçü
Diyarbakır almaktadır. Bu durum ulaşım, haberleşme, asayiş ve emniyet
sorunlarını da beraberinde getirmektedir. Merkezdeki idari yapılanma bu
nüfus yoğunluğuna cevap verememekte ve vatandaşın kamu hizmetlerinden
yararlanmasında zorluklara neden olmaktadır. Ayrıca büyük bir nüfusla
muhatap olan kamu kurumlarında verimlilik azalarak hizmet kalitesi
düşmekte bu durum bir çok sorunları beraberinde getirmektedir.
Diğer taraftan, Meclisin Genel Kurulda kabul ettiği
ancak Cumhurbaşkanlığınca yayımlanması uygun görülmeyen 5019 sayılı “
Büyükşehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanunda Değişiklik
Yapılmasına İlişkin Kanun”, Büyükşehir Belediyelerinin sınırlarını
genişletilmesini öngörmektedir. Büyükşehir Belediyelerinin sınırlarının
genişlemesiyle Diyarbakır’da Kayapınar, Bağıvar ve Çarıklı Beldeleri de
Büyükşehir Belediyesi sınırlarına dahil olacaktır. Sur, Bağlar ve
Yenişehir gibi 3 alt kademe Belediye sahip olan Diyarbakır Büyükşehir
Belediyesi sınırlarına 3 Beldenin daha eklenmesiyle, Büyükşehir
Belediyesi Cari Giderleri daha da artacak, dolayısıyla hizmete
aktarılacak ödeneklerde azalma meydana gelecektir. Diyarbakır
Merkezinde iki ilçe kurulmasıyla ilerdeki yerel seçimlerde alt kademe
belediyelerden birisi ortadan kalkacak, bu alt kademe belediyesinin ve
3 Belde Belediyelerinin cari giderleri de hizmete dönüştürebilecektir.
Mevcut idari yapısı ile kamu hizmetleri verimli bir
şekilde götürülemediğinden, Diyarbakır merkezinde iki ilçe kurularak,
kamu hizmetlerinin ilçe teşkilatlarına taksim edilmesi Anayasanın 126
ncı maddesinde belirtilen ekonomik şartlar ve kamu hizmetlerinin
gereklerine uygun olacaktır. Yeni idari yapılanma Diyarbakır’da ulaşım,
haberleşme, eğitim, emniyet, asayiş gibi hizmetlerin daha iyi
sağlanması ve böylece yöredeki ekonomik ve sosyal gelişmenin
hızlanarak, her yönden kalkınmasına yardımcı olacaktır.
Kanun Teklifi Başkanlığa iletilmiş ve komisyonlara havale edilmek üzere incelenmektedir.